AYT'nin yapısı: testler ve ağırlıklar
2026 kılavuzundaki soru dağılımı şöyle:
| Test | Alt testler ve soru sayıları | Toplam |
|---|---|---|
| Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 | Edebiyat 24, Tarih-1 10, Coğrafya-1 6 | 40 |
| Sosyal Bilimler-2 | Tarih-2 11, Coğrafya-2 11, Felsefe Grubu 12, Din Kültürü 6 (veya ilave Felsefe Grubu 6) | 40 |
| Matematik | Matematik | 40 |
| Fen Bilimleri | Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13 | 40 |
Puan türlerindeki ağırlıklar ise şöyle (her puan türünde TYT'nin payı yüzde 40):
| Puan türü | AYT testleri ve ağırlıkları |
|---|---|
| SAY | Matematik %30, Fizik %10, Kimya %10, Biyoloji %10 |
| EA | Matematik %30, Edebiyat %18, Tarih-1 %7, Coğrafya-1 %5 |
| SÖZ | Edebiyat %18, Tarih-1 %7, Coğrafya-1 %5, Tarih-2 %8, Coğrafya-2 %8, Felsefe Grubu %9, Din Kültürü veya ilave Felsefe %5 |
Kitapçıkta Sosyal Bilimler-2 testinde 46 soru basılıdır; çünkü Din Kültürü almak zorunda olmayan adaylar, Din Kültürü yerine ilave Felsefe Grubu sorularını cevaplar. Her aday bu testte 40 soru cevaplar; yani aday açısından test 40 sorudur.
Ortak kural: soru başına ağırlık neredeyse eşit
Tabloyu biraz kurcalayınca işe yarar bir şey çıkıyor. Bir testin ağırlığını soru sayısına bölersen, o testteki tek bir sorunun kabaca ne kadar "değerli" olduğunu görürsün:
| Test | Ağırlık ÷ soru sayısı |
|---|---|
| Matematik | 30 ÷ 40 = 0,75 |
| Fizik | 10 ÷ 14 ≈ 0,71 |
| Kimya | 10 ÷ 13 ≈ 0,77 |
| Biyoloji | 10 ÷ 13 ≈ 0,77 |
| Edebiyat | 18 ÷ 24 = 0,75 |
| Tarih-1 | 7 ÷ 10 = 0,70 |
| Coğrafya-1 | 5 ÷ 6 ≈ 0,83 |
| Tarih-2 | 8 ÷ 11 ≈ 0,73 |
| Coğrafya-2 | 8 ÷ 11 ≈ 0,73 |
| Felsefe Grubu | 9 ÷ 12 = 0,75 |
| Din Kültürü | 5 ÷ 6 ≈ 0,83 |
Bu bir puan hesaplama yöntemi değildir. ÖSYM ham puanları standart puana çevirdikten sonra ağırlıklandırır, yani gerçek etki o yılki ortalamalara ve dağılıma da bağlıdır. Ama sahadaki mesaj nettir: Hiçbir testteki soru ötekinden belirgin biçimde daha değerli değil. Sayısal öğrencinin bildiği bir Biyoloji sorusu, uğraştığı zor bir Matematik sorusu kadar puan getirir. Taktik kurarken bu yüzden "hangi dersin sorusu daha önemli" diye değil, "hangi soru bana daha ucuza doğru getirir" diye düşünmek gerekir.
Net formülü de TYT ile aynıdır: doğru sayısından yanlışın dörtte biri çıkar, boş soru neti etkilemez. Ayrıntılar net hesaplama yazısında.
Ortak kural: çözmediğin testlere bakma
Söylemesi kolay ama sınav anında unutulan bir nokta: Puan türünün gerektirmediği testlere vakit ayırma. "Merak ettim, Fen'e bir göz attım" diyen bir eşit ağırlık öğrencisi, o beş dakikayı Matematikten çalmış olur. Kitapçık eline geçtiğinde kendi testlerinin sayfa aralığını bul ve yalnızca orada kal.
İstisna, puan türün konusunda gerçekten kararsız olduğun durumdur. Ama bu karar sınavdan çok önce verilmelidir. Sınav günü iki puan türü arasında gidip gelmek, iki puanı birden düşürmenin en kısa yoludur.
SAY: Matematik ve Fen için plan
Sayısal öğrencinin önünde 80 soru ve 180 dakika vardır. Soru başına ortalama 2 dakika 15 saniye düşer; bu, TYT'ye göre rahat görünür ama AYT soruları daha uzundur ve daha çok işlem ister.
| Bölüm | Önerilen süre | Not |
|---|---|---|
| Matematik (40) | 90–100 dk | Son 8-10 soru genelde en uzunları |
| Fizik (14) | 28–32 dk | İşlem yoğun; grafik ve elektrik soruları uzun sürer |
| Kimya (13) | 20–25 dk | Hesaplı sorular ile bilgi sorularını ayır |
| Biyoloji (13) | 15–20 dk | Okuma ağırlıklı; uzun öncüllere dikkat |
| İkinci tur ve işaretleme | 10–15 dk |
SAY'da test sırası
İki yaygın düzen var:
- Matematik → Fen. Zihin en tazeyken en uzun teste girilir. Risk, Matematikte zaman aşımıdır. Bu sırayı seçtiysen Matematikten çıkış saatini önceden belirle ve o saatte bölüm bitmemiş olsa bile Fen'e geç.
- Fen → Matematik. Fen'in kısa bilgi soruları hızlıca toplanır, güvenle Matematiğe geçilir. Matematiği güçlü, Fen'de hız sorunu yaşayan öğrencilerin işine yarar.
Fen içinde de sıra önemlidir. Birçok öğrenci Biyoloji → Kimya → Fizik sırasıyla, yani en kısa sürenden en uzuna doğru gider. Böylece Fizik'te zaman sıkışırsa kaybedilen soru sayısı sınırlı kalır.
SAY'a özel uyarı
Sayısal öğrencilerin en sık hatası, Matematikte son sorulara takılıp Biyolojinin kolay sorularını yetiştirememektir. Yukarıdaki ağırlık tablosunu hatırla: Biyolojinin bir sorusu, Matematiğin bir sorusundan aşağı değildir.
EA: Matematik ve Edebiyat-Sosyal-1 için plan
Eşit ağırlık öğrencisi 80 soru çözer: 40 Matematik, 40 Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1. İki test birbirinden çok farklı beceri ister. Biri işlem, öteki okuma ve bilgi.
| Bölüm | Önerilen süre | Not |
|---|---|---|
| Matematik (40) | 95–105 dk | EA öğrencisinin çoğu için sınavın belirleyicisi |
| Edebiyat (24) | 35–40 dk | Şiir yorumu ve metin soruları uzun sürer |
| Tarih-1 (10) | 12–15 dk | |
| Coğrafya-1 (6) | 8–10 dk | Harita ve grafik okuma |
| İkinci tur ve işaretleme | 10–15 dk |
EA'da test sırası
EA öğrencilerinin sık seçtiği yollardan biri, Edebiyat-Sosyal-1 ile başlayıp Matematiğe geçmektir. Gerekçesi şudur: Edebiyat-Sosyal-1'in bilgi sorularında süre tahmini daha güvenilirdir, bu bölüm kapatılınca kalan sürenin tamamı Matematiğe kalır ve öğrenci ne kadar zamanı olduğunu bilerek çalışır.
Ters sıra, yani Matematikle başlamak, Matematiği güçlü EA öğrencileri için mantıklı olabilir. Ama Matematikte uzun sorulara takılma eğilimin varsa, Edebiyat bölümünü son 40 dakikaya sıkıştırmış olursun ve bilgi sorularını aceleye getirirsin.
EA'ya özel uyarı
Ağırlık tablosunda Edebiyat yüzde 18, Matematik yüzde 30 görünür ve bu, öğrencinin Edebiyatı küçümsemesine yol açabilir. Soru başına bakınca ikisi de 0,75'tir. Edebiyatın bilinen sorusunu acele yüzünden kaçırmak, Matematikte bir soru kaçırmakla aynı kayıptır.
SÖZ: iki sosyal test için plan
Sözel öğrenci de 80 soru çözer: Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1 (40) ve Sosyal Bilimler-2 (40). Soru başına ortalama süre 2 dakika 15 saniyedir, ama soruların çoğu kısa bilgi sorusu değil, okuma ve yorum sorusudur ve soruların çoğu okuma ve yorum ister; ritmi korumak burada ayrı bir beceridir.
| Bölüm | Önerilen süre | Not |
|---|---|---|
| Edebiyat (24) | 40–45 dk | |
| Tarih-1 (10) ve Coğrafya-1 (6) | 25–28 dk | |
| Tarih-2 (11) | 22–25 dk | |
| Coğrafya-2 (11) | 22–25 dk | |
| Felsefe Grubu (12) | 28–30 dk | Mantık ve psikoloji soruları okuma ister |
| Din Kültürü veya ilave Felsefe (6) | 10 dk | |
| İkinci tur ve işaretleme | 12–15 dk |
SÖZ'de test sırası
Sözel öğrencide sıra, en çok güvendiğin bölümden başlamak üzerine kurulur. Örneğin Tarihte güçlü bir öğrenci Tarih-1 ve Tarih-2'yi art arda çözerek konu bağlamını sıcakken kullanabilir. Bazı öğrenciler ise Felsefe Grubu gibi yoğun okuma isteyen bölümü, dikkatin en yüksek olduğu ilk saate koyar.
Hangisini seçersen seç, tek bir kuralı bozma: Her bölümün bir bitiş saati olsun. 80 soruluk bir sınavda bir bölümde on dakika aşım, son bölümde altı yedi sorunun okunmadan kalması demektir.
SÖZ'e özel uyarı
Sosyal Bilimler-2'de 40 soru cevapladığını, Din Kültürü almayan adayın ise Din Kültürü yerine ilave Felsefe Grubu sorularını çözdüğünü unutma. Kullandığın deneme yayını farklı dağılım veriyorsa, süre planını kılavuzdaki dağılıma göre ayarla.
Turlama AYT'de nasıl uygulanır?
TYT'de anlattığım turlama mantığı AYT'de de geçerlidir: İlk turda emin olduklarını topla, uzun soruları işaretleyip geç, ikinci turda işaretlilere dön. AYT'de iki fark var.
Birincisi, AYT sorularının bir kısmı uzun ve çok adımlıdır. Bırakma eşiğini TYT'ye göre biraz daha yüksek tutabilirsin; bir soruya iki-üç dakika vermek AYT'de olağandır. Ama dört dakikayı geçen ve hâlâ yolu görünmeyen soru ikinci tura kalmalıdır.
İkincisi, AYT'de turlamayı her test içinde ayrı yapmak daha düzenlidir. Matematiğin birinci ve ikinci turunu bitirip sonra Fen'e geçmek, iki test arasında gidip gelmekten daha az kafa karıştırır. Kitapçığın sonunda tüm testlerin işaretli sorularına toplu bir dönüş de yapabilirsin; hangisinin sana uyduğunu denemelerde gör.
TYT'nin ertesi günü: yorgunluk faktörü
2026'da TYT Cumartesi, AYT Pazar sabahı yapıldı. Yani AYT'ye bir gün önce 165 dakikalık bir sınavın yorgunluğuyla girersin. Bu, taktik kadar önemli bir gerçektir.
Bunun için iki şey yapılabilir. Birincisi, AYT günü sabahı yeni bir şey çalışmamak; yalnızca formül listesine ya da kısa notlarına göz atmak. İkincisi, bu iki günlük ritmi önceden prova etmek: Hafta sonları art arda TYT ve AYT denemesine girmek, vücudunu bu yüke alıştırır. Provayı nasıl kuracağını deneme sınavı stratejisi yazısında ayrıntılı anlattım.
Denemede ne ölçmelisin?
Taktiklerin işe yarayıp yaramadığını yalnızca toplam netle anlayamazsın. Her AYT denemesinden sonra şu üç bilgiyi not et:
- Her bölümü planladığın saatte bitirdin mi, kaç dakika saptın?
- İkinci tura kaç soru bıraktın ve bunların kaçını çözebildin?
- Süre yetmediği için okumadan bıraktığın soru oldu mu?
Bu bilgiler birkaç deneme boyunca birikince süre tablon kendiliğinden düzelir. Yanlış ve boşları hata türüne ayırmak için deneme analizi rehberine bakabilirsin. Kaçırdığın soruları sonra çözüm kapalıyken yeniden denemek için bir yanlış soru defteri tutmak, ya da bu soruların fotoğrafını Netio'daki Sorularım kütüphanesine eklemek iyi bir alışkanlıktır.
AYT sabahı kontrol listesi
- Puan türünün gerektirdiği testleri ve kitapçıktaki sayfa aralıklarını biliyor musun?
- Her bölüm için bitiş saatini yazdın mı?
- Test sıran en az üç denemede sınandı mı?
- Bırakma eşiğin (kaç dakikadan sonra geçeceğin) belli mi?
- İkinci tur ve işaretleme için son 10-15 dakikayı ayırdın mı?
- Sınav yeri, giriş saati ve yanına alabileceklerin için ÖSYM'nin o yılki kılavuzunu okudun mu?
AYT, TYT'den daha uzun ve daha yorucu bir sınavdır. Ama planı oturmuş bir öğrenci için öngörülebilir bir sınavdır da. Bu öngörülebilirliği sağlayan şey, sınav gününden önce en az birkaç kez aynı planla oturmuş olmaktır.
AYT derslerine çalışma yöntemleri için AYT kategorisine göz atabilirsin.
